احمد بن محمد ميبدى
59
خلاصه تفسير ادبى و عرفانى قرآن مجيد بفارسى از كشف الاسرار ( فارسى )
آنست كه ايشان را سابقهء طاعتى است يا حق خدمتى كه خداوند را بشايد بلكه هر نوازشى كرد به فضل خويش كرد و هرچه داد به كرم خويش داد و هرچه ساخت به رحمت و مهربانى خود ساخت كه او خداوندى بندهنواز است و خود در آخر آيت فرمود خداوند بر بندگان مهربان و بخشاينده است و نشان بخشايش و مهربانى حق آنست كه بنده را توانائى گناه كردن ندهد تا مستوجب كيفر گردد و اين درب رحمت بليغتر و رساتر از آمرزش معصيت است ، زيرا اگر بنده را براى ارتكاب گناه فرا بگذارد خلق از وى نفرت گيرند ، آنگاه سابقهء رحمت در حكمت ازلى وى دررسد و او را دست گيرد . ايّوب سختيانى گفت در همسايهء من مردى شرير بود كه آثار لغزش و گناهكارى بر سيماى او پيدا و من از وى بىاندازه نفرت داشتم تا عاقبت از دنيا برفت ، چون جنازهء وى برداشتند من به گوشهاى شدم كه بر وى نماز نگزارم ، پس از ان كسى او را شب خواب ديد بر حالتى نيكو و هيئتى پسنديده ، پرسيد خدا با تو چه كرد ؟ گفت : به رحمت خود آمرزيد و از من آن همه ناهمواريها درگذشت . پس چه بسا باشد كه خداوند اسباب محنت گرد بندهاى فراهم آرد و درهاى راحت بر وى فروبندد تا بنده را چون نوميدى پديد آيد آنگاه در رحمت بر وى بگشايد ! لطيفه : ديگرى گناهكارى را كه مرده بود در خواب ديد ، پرسيد خداوند با تو چه معاملهاى كرد ؟ گفت بديها و نيكيهاى مرا با ترازوى عدل سنجيدند و بدى بر خوبى چربيد ناگهان از آسمان كيسهاى در كپه سنگ ترازو افتاد و خوبيها بر بديها برترى و بيشترى يافت وقتى آن كيسه را باز كردم در آن مشتى خاكى بود كه بر گور مسلمانى ريخته بودم ! - بزرگ است خداى مهربان و باگذشت ! [ آيات 147 - 144 ] ( تفسير لفظى ) 144 - قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ وَ إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا يَعْمَلُونَ . خداوند فرمود : اى محمّد ، گشتن روى تو در آسمان مىبينم پس تو را به آن قبلهاى كه مىپسندى مىگردانم و روى خود را بسوى مسجد حرام برگردان و شما امّت محمّد هرجا باشيد هنگام نماز روى خود را بسوى آن بگردانيد . و كسانى را هم كه كتاب آسمانى دارند به خوبى مىدانند كه اين گردانيدن قبله حق و راست از سوى خداوند ايشان است و خدا از آنچه مىكنيد غافل نيست « 1 » ! 145 - وَ لَئِنْ أَتَيْتَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ بِكُلِّ آيَةٍ ما تَبِعُوا قِبْلَتَكَ وَ ما أَنْتَ بِتابِعٍ قِبْلَتَهُمْ وَ ما بَعْضُهُمْ بِتابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذاً لَمِنَ الظَّالِمِينَ . اگر براى آنان كه اهل كتابند هر معجزه و نشانى آورى كه خواهند ، هرگز از قبلهء تو پيروى نمىكنند و تو هم از قبلهء ايشان پيروى نخواهى كرد ! و نه جهود قبلهء ترسا را پيروى كند و نه ترسا قبلهء جهود را ،
--> ( 1 ) مفسران نوشتهاند روز دوشنبه نيمهء ماه رجب ، 17 ماه از ورود پيغمبر به مدينه گذشته بود كه هنگام نماز صبح اين آيه نازل و قبلهء مسلمانان از مسجد اقصى به خانهء كعبه تغيير يافت و اين قبله از عهد نوح تا عهد ابراهيم قبلهء آنان بوده و پيش از آن هم قبلهء فرشتگان بوده ، و چون محل خانهء كعبه قبله است ، اگر سنگى از آن بردارند يا جاى ديگر برند جاى قبله تغيير نمىكند ، و البته نمازگزاردن بدون رو بسوى كعبه درست نيست ، چه در وقت نماز در سفر يا نماز ترس كه جهتيابى مشكل است و البته مقصود جهت و سمت كعبه است نه عين آن ، و مردم مشرق زمين جهت قبله را از قطب شمال مىيابند بدينگونه كه ستاره جدى را پشت شانهء راست قرار مىدهند و روى آنها بسوى قبله است .